Bij een positieve benadering in het onderwijs denk ik vrijwel meteen aan positive behaviour support (PBS). Ik herinner me dat ik in het begin van mijn onderzoek ben gaan surfen op het internet. Ik stuitte toen op deze bekende, schoolbrede aanpak in het onderwijs. Ik moet eerlijk bekennen dat ik ook snel afhaakte: schoolbreed - het woord zeg het al - is groot en breed. Te groot en te breed voor mijn onderzoek, vind ik. Ik wil mijn zoektocht naar bewustwording persoonlijk houden. Natuurlijk had ik klakkeloos de hele PBS-theorie uit kunnen werken, een PBS-plan voor een leerling of klas kunnen maken enzovoort, maar ik besloot het niet te doen. Ik koos ervoor om mijn doel voor ogen te houden (in plaats van het PBS-doel over te nemen) en integer te blijven. Dat wil niet zeggen dat ik tegen het hele principe van PBS ben. De aanpak is namelijk gericht op een positieve benadering van leerlingen en bemoedigt goed en prosociaal gedrag. Daar sta ik volledig achter.
 |
| via: www.swpbs.nl |
Nou ja, bijna volledig. Tot ik op de website leraar24 een filmpje tegenkwam waarin schoolwide PBS op een middelbare school toegepast werd om het afvalprobleem op te lossen. Vanaf de vierde minuut van het filmpje haakte ik af. Deze aanpak van PBS is in mijn ogen te betuttelend. Het lijkt alsof de hele school zijn duim omhoog steekt wanneer een leerling keurig iets weggooit, terwijl dat in mijn ogen niet meer dan normaal is. Vervolgens gaat de hele school gezellig een broodje kroket met elkaar eten als beloning voor dat (goede, haast uitzonderlijke!) gedrag. Ik vraag me door die beloning hardop af of leerlingen dan daadwerkelijk stilstaan bij hun gedrag. Daarin botst mijn mening misschien wel met PBS. Ik ben grote voorstander geworden van een positieve insteek van mijn lessen, leerlingen complimenteren en denken in oplossingen. Ik ben geen voorstander van het onterecht vertroetelen van leerlingen. Nog altijd zijn er grenzen waaraan leerlingen herinnerd mogen worden. Zeker als het nodig is. Daarnaast vind ik dat voor mij vanzelfsprekend gedrag niet beloond hoeft te worden. Als een leerling moeite heeft dat gedrag (en mijn waarden en normen) te begrijpen, dan verdient die leerling duidelijkheid. En geen broodje kroket.
In plaats van me te storten op het hele walhalla rondom PBS, keek ik de documentaire 'Ninnoc'. Over het buitenbeentje van de klas. Een docu zoals Ninnoc laat me beseffen hoe belangrijk een goed groepsklimaat is en vooral ook hoeveel invloed de plek in de groep kan uitoefenen op de kansen voor een leerling om aan leren toe te komen. Ninnoc liet me inzien dat de fasen van groepsvorming voor sommige leerlingen niets betekenen; die fases gaan volledig aan ze voorbij - de aansluiting met de groep is er vanaf moment één al niet. Ninnoc liet me ook zien hoe belangrijk eigenheid is. Vooral hoe snel eigenheid onder druk kan komen te staan van een groep. Ik hoop dat Ninnoc vooral waardeert wat ze kan en wat ze is en dat er docenten om haar heen zijn die dat benoemen. Klinkt makkelijk, is het niet. Zelf ben ik een ook een enorme perfectionist, dus de kritische bril wordt al snel opgezet.
'Kun je jezelf beschrijven?' Ninnoc: 'Nee, wat een kutvraag! Nee... het lukt me niet.'
'Iedereen ziet wie ik lijk te zijn. (...) Je kan alleen maar zien wat ik laat zien.'
Juist in de huidige maatschappij vind ik dat er meer gekeken mag worden naar de kwaliteiten van een kind, in plaats van het opvallende/slechte gedrag. Ineens komt bij mij ook de vraag naar boven waarom de groepsplannen op onze school vooral gevuld zijn met negatieve waarnemingen en constateringen over een kind (maar dat is een andere discussie). Als een docent fulltime werkt en misschien wel acht klassen heeft, kan hij dan al zijn leerlingen door en door kennen? Het antwoord op de vraag heb ik niet, maar de bovenstaande uitspraak van Ninnoc heeft me wel aan het denken gezet. Als docent moet ik het (ongewenste) gedrag van een leerling niet aan een leerling koppelen, want wat ik zie is wellicht subjectief en het kan een pygmalion-effect veroorzaken. Een waarderende houding moet de basis zijn waarbij hoop en vertrouwen - hoe zoetsappig het ook klinkt - niet zomaar verloren mogen gaan.
Deze post is een sausje van verschillende gedachtes, ervaringen en meningen. Misschien niet altijd even goed te volgen, maar ook dat hoort bij een zoektocht. Wegstrepen, beamen en opnemen. En vooral: geconfronteerd worden met het hele persoonlijke proces.
 |
| Een mooie afsluiter. |
SWPBS (2019). Schoolwide PBS. Geraadpleegd op 11 maart 2019 van http://www.swpbs.nl/swpbs
Lerarenredactie (2012). SWPBS in het voortgezet onderwijs. Geraadpleegd op 11 maart 2019 van https://www.leraar24.nl/swpbs-in-het-voortgezet-onderwijs/
Padidad, N. (Regisseur), Seelen, J. (Producent). (2015). Ninnoc. Nederland, NPO Zapp.
Reacties
Een reactie posten