De kracht van complimenteren zit 'm niet alleen in het doen, maar vooral in de effectiviteit van het compliment. Wat zijn goede complimenten en wat is de kracht van die positieve feedback? In deze post wordt antwoord gegeven op deze vragen en deel ik mijn eigen ervaringen rondom het geven van positieve feedback.
Onderzoekers Hattie en Timperley (2007) toonden aan dat feedback het lesgeven en leren kan verbeteren. Succesvol onderwijs wordt succesvol door docenten die de juiste feedback aan hun leerlingen kunnen bieden. Feedback is een sterk middel om het onderwijs te beïnvloeden. Dat klinkt voor mij als een middel waar je voorzichtig mee om moet gaan; het effect is immers groot. Alle leerlingen hebben behoefte aan (positieve) feedback, maar voor leerlingen met een laag zelfvertrouwen is het zelfs cruciaal (Kamphuis & Vernooy, 2011). De docent heeft hierover de regie in handen en kan gebruikmaken van verschillende soorten feedback. Hattie en Timperley onderscheiden de volgende soorten: taakgerichte feedback, procesgerichte feedback, zelfregulerende feedback en persoonsgerichte feedback. Vooral die laatste vorm is interessant, want uit onderzoek blijkt dat deze vorm van feedback niet direct tot meer betrokkenheid en inspanning van de leerling leidt. Als persoonsgerichte feedback toch ingezet wordt om betere leerresultaten te behalen, dan is de vorm belangrijk. In de voorbeelden hieronder wordt het verschil duidelijk.
1. Goed gedaan Stan!
2. Dat heb je heel goed gedaan Stan, je hebt de tekst prima grondig gelezen waardoor je de vragen goed kon beantwoorden.
Het eerste compliment is heel persoonlijk, maar de inhoud van de boodschap zegt eigenlijk niet zoveel. De leerling mag zelf invullen wat hij goed heeft gedaan. In sommige situaties is dat vrij eenvoudig, bijvoorbeeld wanneer een leerling het goede antwoord op een vraag geeft. Als een leerling echter langere tijd bezig is met een opdracht, is het gissen naar wat de boodschap van de persoonsgerichte feedback eigenlijk is. Het tweede voorbeeld is veel specifieker en niet alleen persoonsgericht, maar ook taakgericht of procesgericht. Twee vliegen in één klap, want leerlingen blijken persoonsgerichte feedback zeker te waarderen, ondanks dat de leeropbrengsten niet groot zijn (Kamphuis & Vernooy, 2011). Voor mij is de ervaring voor leerlingen erg belangrijk om een fijn groepsklimaat te creëren. Persoonsgerichte feedback kan daarom goed gecombineerd worden met een proces of taak, zodat het effect vergroot wordt en ik als docent meer openheid naar leerlingen creëer.
Ik heb me de afgelopen tijd vooral gefocust op positieve feedback (en complimenten). Mijn leerlingen gaven eerder aan gelukkig te worden van complimenten en ik merk dat ik gelukkig word als ik een compliment uitdeel. Ik wil dat leerlingen erkenning voelen voor wat ze goed doen. Complimenteren over eigenschappen klinkt mooi, maar kan bij leerlingen faalangst opwekken. Dit soort complimenten kunnen een tegenovergesteld effect hebben. Door het compliment te richten op het gedrag in plaats van op een eigenschap, kan dat averechtse effect voorkomen worden. Kessels en Smit benadrukken daarnaast alleen een compliment te geven als je het echt meent. Met een onbewuste positieve benadering gaat dat naar mijn idee makkelijker: er is meer rust in mijn lessen gekomen en die rust geeft me zekerheid en zelfvertrouwen. Daarom is het voor docenten ook zo belangrijk om hun positieve benadering te blijven ontwikkelen.
Goed, beter best!
De opbouw van een compliment is belangrijk en komt bij verschillende onderzoeken overeen. Contact met de leerling maken is belangrijk. Ik merkte aan mezelf dat ik soms uit het niets geforceerde complimenten gaf om mijn interesse te tonen en de aandacht te verdelen. Aan de reactie van leerlingen merkte ik dat het weinig tot geen effect had; het compliment werd niet ontvangen. Eerst dus contact maken, voordat je benoemt wat je ziet. Het effect van het gedrag is een belangrijke stap om het compliment rond te maken. De leerling kan door de laatste stap naar een hoger niveau getild worden en heeft er dus ook écht iets aan. Dat is het effect dat ik als docent wil bereiken. Het complimenten ABC verwoordt dat bondig en concreet:
Accuraat: zo precies mogelijk;
Believable: geen overdrijving;
Constructive: het compliment is relevant voor de ander en helpt hem of haar een stap vooruit (Kessels & Smit, onbekend).
Procesgericht VS resultaatgericht
Ook de ontwikkelaars van het complimentenspel werken volgens een soortgelijke opbouw. Er wordt veel meer waarde gehecht aan procesgerichte feedback t.o.v. resultaatgerichte feedback. Het onderstaande filmpje geeft een illustratie:
Ik heb een aantal leerlingen dat onwijs enthousiast is over waar ze mee bezig zijn. Zo enthousiast, dat ze al hun antwoorden en creaties willen delen met mij. Het is voor die leerlingen lastig als het soms wat moeilijker gaat, omdat ze het liefste over elke opdracht enthousiast zijn. Juist die groep leerlingen wil ik stimuleren om ook te kijken naar hoe goed en enthousiast ze bezig zijn met de opdracht. Ze mogen inzien hoe hard ze werken, ook als het eindresultaat anders is dan verwacht of de opdracht moeilijker blijkt te zijn. Bij een leerling merkte ik laatst op dat ze leerstappen oversloeg en het juiste antwoord probeerde te gokken. Langzaamaan stimuleerde ik haar om de opdracht stap voor stap te maken en dat had resultaat: ze had uiteindelijk het goede antwoord te pakken. Ik complimenteerde haar niet met 'goed zo, dat is het juiste antwoord!' maar juist met 'door dat stukje nog een keer te lezen, zag je nog sneller waar het antwoord op de vraag stond. Knap gedaan!'
Wat een effect!
Alle bovenstaande vormen van effectieve feedback bevestigen inderdaad hoe effectief het is om te complimenteren. Goede complimenten worden geformuleerd aan de hand van een aantal speerpunten waar een docent op kan letten met het formuleren van een compliment. Tijdens mijn lessen ben ik daar al veel bewuster mee bezig. Ik stimuleer leerlingen om goed bezig te blijven, maar ook ongemotiveerde leerlingen kan ik met complimenten aansturen te gaan werken. Ik spreek ze op hun talenten aan, waardoor ik ze net dat ene zetje geef om aan het werk te gaan. Laatst zag ik dat een leerling onzeker was of wat hij deed goed was. Toen ik haar een gericht compliment over zijn proces gaf en daarbij benoemde wat hij al bereikt had, bloeide de leerling helemaal op. Ik merk nu al verschil in werkhouding ten opzichte van mijn vorige stagejaren. Een ontwikkeling om trots op te zijn.
Bibliografie:
The learning company Kessels & Smit. (onbekend). Positieve feedback en complimenten. Geraadpleegd op 19 maart 2019 van https://www.kessels-smit.nl/files/Positieve_feedback_en_complimenten1.pdf
Complimentenspel. (2017). Proces vs resultaatgerichte complimenten. Geraadpleegd op 19 maart 2019 van https://www.youtube.com/watch?v=A6KaS3sMNPk
Onderzoekers Hattie en Timperley (2007) toonden aan dat feedback het lesgeven en leren kan verbeteren. Succesvol onderwijs wordt succesvol door docenten die de juiste feedback aan hun leerlingen kunnen bieden. Feedback is een sterk middel om het onderwijs te beïnvloeden. Dat klinkt voor mij als een middel waar je voorzichtig mee om moet gaan; het effect is immers groot. Alle leerlingen hebben behoefte aan (positieve) feedback, maar voor leerlingen met een laag zelfvertrouwen is het zelfs cruciaal (Kamphuis & Vernooy, 2011). De docent heeft hierover de regie in handen en kan gebruikmaken van verschillende soorten feedback. Hattie en Timperley onderscheiden de volgende soorten: taakgerichte feedback, procesgerichte feedback, zelfregulerende feedback en persoonsgerichte feedback. Vooral die laatste vorm is interessant, want uit onderzoek blijkt dat deze vorm van feedback niet direct tot meer betrokkenheid en inspanning van de leerling leidt. Als persoonsgerichte feedback toch ingezet wordt om betere leerresultaten te behalen, dan is de vorm belangrijk. In de voorbeelden hieronder wordt het verschil duidelijk.
1. Goed gedaan Stan!
2. Dat heb je heel goed gedaan Stan, je hebt de tekst prima grondig gelezen waardoor je de vragen goed kon beantwoorden.
Het eerste compliment is heel persoonlijk, maar de inhoud van de boodschap zegt eigenlijk niet zoveel. De leerling mag zelf invullen wat hij goed heeft gedaan. In sommige situaties is dat vrij eenvoudig, bijvoorbeeld wanneer een leerling het goede antwoord op een vraag geeft. Als een leerling echter langere tijd bezig is met een opdracht, is het gissen naar wat de boodschap van de persoonsgerichte feedback eigenlijk is. Het tweede voorbeeld is veel specifieker en niet alleen persoonsgericht, maar ook taakgericht of procesgericht. Twee vliegen in één klap, want leerlingen blijken persoonsgerichte feedback zeker te waarderen, ondanks dat de leeropbrengsten niet groot zijn (Kamphuis & Vernooy, 2011). Voor mij is de ervaring voor leerlingen erg belangrijk om een fijn groepsklimaat te creëren. Persoonsgerichte feedback kan daarom goed gecombineerd worden met een proces of taak, zodat het effect vergroot wordt en ik als docent meer openheid naar leerlingen creëer.
Ik heb me de afgelopen tijd vooral gefocust op positieve feedback (en complimenten). Mijn leerlingen gaven eerder aan gelukkig te worden van complimenten en ik merk dat ik gelukkig word als ik een compliment uitdeel. Ik wil dat leerlingen erkenning voelen voor wat ze goed doen. Complimenteren over eigenschappen klinkt mooi, maar kan bij leerlingen faalangst opwekken. Dit soort complimenten kunnen een tegenovergesteld effect hebben. Door het compliment te richten op het gedrag in plaats van op een eigenschap, kan dat averechtse effect voorkomen worden. Kessels en Smit benadrukken daarnaast alleen een compliment te geven als je het echt meent. Met een onbewuste positieve benadering gaat dat naar mijn idee makkelijker: er is meer rust in mijn lessen gekomen en die rust geeft me zekerheid en zelfvertrouwen. Daarom is het voor docenten ook zo belangrijk om hun positieve benadering te blijven ontwikkelen.
Goed, beter best!
De opbouw van een compliment is belangrijk en komt bij verschillende onderzoeken overeen. Contact met de leerling maken is belangrijk. Ik merkte aan mezelf dat ik soms uit het niets geforceerde complimenten gaf om mijn interesse te tonen en de aandacht te verdelen. Aan de reactie van leerlingen merkte ik dat het weinig tot geen effect had; het compliment werd niet ontvangen. Eerst dus contact maken, voordat je benoemt wat je ziet. Het effect van het gedrag is een belangrijke stap om het compliment rond te maken. De leerling kan door de laatste stap naar een hoger niveau getild worden en heeft er dus ook écht iets aan. Dat is het effect dat ik als docent wil bereiken. Het complimenten ABC verwoordt dat bondig en concreet:
Accuraat: zo precies mogelijk;
Believable: geen overdrijving;
Constructive: het compliment is relevant voor de ander en helpt hem of haar een stap vooruit (Kessels & Smit, onbekend).
Procesgericht VS resultaatgericht
Ook de ontwikkelaars van het complimentenspel werken volgens een soortgelijke opbouw. Er wordt veel meer waarde gehecht aan procesgerichte feedback t.o.v. resultaatgerichte feedback. Het onderstaande filmpje geeft een illustratie:
Hoewel het filmpje wat laagdrempelig oogt, is de redenatie die als basis voor het filmpje dient heel logisch: door procesgerichte feedback te geven ontwikkelen leerlingen hun groeimindset. Dit sluit nauw aan bij een goed groepsklimaat, omdat een leerling zich veilig in zijn omgeving moet voelen om tot ontwikkeling te komen. De omgeving moet een kind de ruimte te geven om fouten te maken. Door procesgerichte complimenten te geven, onderschept de docent het probleem dat een leerling te hoge verwachtingen voor zichzelf invult en alleen oog heeft voor een goed resultaat. Met procesgerichte feedback stimuleert de docent dus een groeimindset.
Wat een effect!
Alle bovenstaande vormen van effectieve feedback bevestigen inderdaad hoe effectief het is om te complimenteren. Goede complimenten worden geformuleerd aan de hand van een aantal speerpunten waar een docent op kan letten met het formuleren van een compliment. Tijdens mijn lessen ben ik daar al veel bewuster mee bezig. Ik stimuleer leerlingen om goed bezig te blijven, maar ook ongemotiveerde leerlingen kan ik met complimenten aansturen te gaan werken. Ik spreek ze op hun talenten aan, waardoor ik ze net dat ene zetje geef om aan het werk te gaan. Laatst zag ik dat een leerling onzeker was of wat hij deed goed was. Toen ik haar een gericht compliment over zijn proces gaf en daarbij benoemde wat hij al bereikt had, bloeide de leerling helemaal op. Ik merk nu al verschil in werkhouding ten opzichte van mijn vorige stagejaren. Een ontwikkeling om trots op te zijn.
Bibliografie:
The learning company Kessels & Smit. (onbekend). Positieve feedback en complimenten. Geraadpleegd op 19 maart 2019 van https://www.kessels-smit.nl/files/Positieve_feedback_en_complimenten1.pdf
Complimentenspel. (2017). Proces vs resultaatgerichte complimenten. Geraadpleegd op 19 maart 2019 van https://www.youtube.com/watch?v=A6KaS3sMNPk
Handboek voor leraren
waarderend leren
Reacties
Een reactie posten