De stralende docent

Wat is een positieve benadering voor mij?

Mijn ideale doel is om leerlingen (onbewust) mijn positieve benadering over te laten nemen, weliswaar op hun eigen manier. Dat doel houdt niet op te bestaan na de afronding van mijn onderzoek, want ik hecht er veel meer waarde aan dan een diploma. Stap voor stap zou ik er naar willen streven om leerlingen te leren omgaan met verschillen en deze verschillen van elkaar te waarderen. In die ideale omgeving kijken leerlingen en docenten niet naar elkaars beperkingen, maar naar de mogelijkheden. Er is respect voor de verschillende leerstijlen van leerlingen. En er is respect voor elkaar en voor elkaars verschillen. Zo kan elk individu, maar ook de klas tot (zelf)ontwikkeling komen.

Vele scholen benoemen de zelfontwikkeling van leerlingen tot hun visie of missie. Die zelfontwikkeling van leerlingen is echter verbonden met vele aspecten in het onderwijs en hangt niet van één aspect af. Ik geloof er heilig in dat het onderwijs moet samenwerken met de leerling en zijn omgeving om tot de optimale ontwikkeling te kunnen komen. Dat kan betekenen dat ik als docent de sleutel voor sommige leerlingen kan zijn. Een positieve benadering zit 'm voor mij dan ook vooral in mijn uitstraling. Ik wil de docent zijn die met een glimlach en goede energie bij de deuropening staat en elke leerling verwelkomt. De docent waar leerlingen naar toe durven te komen met welk verhaal dan ook en misschien nog wel belangrijker: leerlingen durven vragen te stellen en fouten te maken in mijn lessen. Aan het begin van mijn lessen sta ik al steevast bij de deur.

Door een positieve benadering hoop ik ook mijn waarden en normen nog duidelijker te maken zoals respect voor elkaar en elkaars verschillen (docent/leerling, leerling/leerling), veiligheid in de groep en nooit met een negatief gevoel het klaslokaal verlaten. Deze waarden en normen worden niet door een negatieve aanleiding onder de aandacht gebracht, maar leerlingen worden er juist aan herinnerd wanneer ik een (groepje) leerling(en) of de klas complimenteer. Mijn waarden en normen zijn op die manier ongeforceerd de rode draad door mijn lessen. Als de waarden en normen voor mijn leerlingen duidelijk zijn, dan kan ik ook wederzijds respect creëren.

Erkenning
De brugklas is een jaar waarin veel leerlingen in het begin van hun puberteit zitten. De rol die een leerling invult in een groep, is in groep 8 steeds duidelijker geworden (Young & Caldarella, 2011). Leerlingen ontwikkelen hun eigen identiteit en worstelen daar mee. Ik wil leerlingen het gevoel geven dat ze door mij erkend worden, maar ook door hun klasgenootjes zoals al eerder genoemd is. Elke leerling wil gehoord en gezien worden. Jongeren proberen zich in de eerste fase van de middelbare school dan ook aan te passen aan de groep. Het gevoel van veiligheid komt immers in gevaar wanneer een leerling zich buitengesloten voelt (Van der Wal & De Wilde, 2011). Zo'n situatie kan een negatieve invloed op de waarden en normen in een groep uitoefenen. Het stukje (h)erkenning is voor een leerling dus enorm belangrijk en sluit aan bij de theorie van Erikson over de identiteitsontwikkeling. Oog voor elke leerling is voor mij dus een belangrijk aspect voor een goede fundering van een positieve benadering. De individuele ontwikkeling van een kind heeft immers veel impact op de vorming van een groep.

Het is om de bovengenoemde redenen goed om te realiseren dat het opbouwen van een relatie een altijd terugkerend aspect voor positief onderwijs is. Die relatie moet niet alleen tussen een docent en leerling goed zijn, maar zeker ook tussen leerlingen onderling. Zo kan er samen met de mentor en andere vakdocenten gewerkt worden aan een positieve(re) ontwikkeling van het groepsklimaat. En hoe groot of klein de struikelblokken die je in je lessen tegenkomt in je lessen: zonder een relatie ben je nergens.

Young, E. & Caldarella, P. (2013). Positive behaviour support in het voortgezet onderwijs. Amsterdam: SWP Uitgeverij B.V. (pp. 155)
Van der Wal, J. & De Wilde, J. (2011). 2. Het besef van herkenning en erkenning. In J. Van der Wal & J. De Wilde, Identiteitsontwikkeling en leerlingbegeleiding (pp. 63-64). Bussum: Uitgeverij Coutinho.

Van der Wal, J. & De Wilde, J. (2011). Herkenning en erkenning. In J. Van der Wal & J. De Wilde, Identiteitsontwikkeling en leerlingbegeleiding (pp. 138-139). Bussum: Uitgeverij Coutinho.